Kur merr një kredi, pesë gabime që duhen shmangur janë: moskrahasimi i ofertave, zgjedhja e një afati që rëndon buxhetin, moskuptimi i interesit, firmosja pa lexuar kushtet dhe mungesa e një rezerve për të papriturat.
Më poshtë gjen çfarë të kontrollosh, një shembull me 100 000 EUR dhe pyetjet që mund t’i bësh bankës përpara firmës.
1. Zgjedhja e bankës pa krahasim
Shumë njerëz drejtohen automatikisht te banka ku marrin pagën, ku punon një i njohur, ose te banka më e afërt.
Gabimi:
Mund të përfundosh me normë interesi më të lartë, komisione të panevojshme dhe kushte më pak fleksibël.
Si ta shmangësh:
Krahaso gjithmonë ofertat e bankave të ndryshme përpara se të vendosësh. Një ndryshim i vogël në interes mund të përkthehet në mijëra euro më shumë ose më pak në total.
Kërko oferta për të njëjtën shumë dhe afat. Përveç normës nominale, krahaso NEI-në dhe kostot që përfshihen në secilën ofertë. Shiko edhe si lexohet norma efektive e interesit (NEI).
2. Zgjedhja e afatit sipas dëshirës, jo mundësive
Dëshira për të paguar më pak interesa i shtyn shumë njerëz të zgjedhin afate të shkurtra kredie.
Gabimi:
Këste mujore shumë të larta, stres financiar dhe rrezik për rifinancim me kosto shtesë.
Si ta shmangësh:
Zgjidh afatin që i përshtatet buxhetit tënd real, jo vetëm dëshirës për “ta mbyllur shpejt”.
Shembull: 100 000 EUR për 20 apo 25 vite?
Supozim ilustrues: interes nominal fiks 5% në vit, këste mujore të barabarta në fund të muajit dhe pa komisione, sigurime apo tarifa të tjera. Nuk është ofertë bankare.
| Afati | Kësti mujor (EUR) | Interesat totale (EUR) |
|---|---|---|
| 20 vite | 659,96 | 58 389,38 |
| 25 vite | 584,59 | 75 377,01 |
Afati 25-vjeçar ul këstin me rreth 75,37 EUR në muaj, por rrit interesat me rreth 16 987,63 EUR. Prandaj kësti më i ulët nuk mjafton për të gjykuar koston e kredisë.
Llogaritjet përdorin këstin e parrumbullakosur; shifrat shfaqen me dy shifra dhjetore. Llogarit këstin dhe interesat me shumën e afatin tënd.
3. Mosinformimi mbi normën e interesit
Shumë kredi kanë normë interesi të ndryshueshme, por kjo shpesh nuk kuptohet plotësisht.
Gabimi:
Kur ndodhin kriza ekonomike ose lëvizje në treg, këstet mujore mund të shtrenjtohen ndjeshëm.
Si ta shmangësh:
- Kërko sqarime të qarta për interesin fiks
- Kupto si funksionon interesi i ndryshueshëm
- Pyet për skenarët e rritjes së këstit në kohë
Provo edhe një normë më të lartë. Për 100 000 EUR dhe 25 vite, nëse norma do të ishte fikse 7% gjatë gjithë afatit, kësti do të ishte rreth 706,78 EUR, ose 122,19 EUR më shumë në muaj se me 5%. Për një kredi që ndryshon normën pas disa vitesh, kërko simulim mbi borxhin dhe afatin e mbetur në atë moment.
4. Kontrata nuk lexohet me kujdes
Shumë njerëz firmosin kontratat pa kuptuar nenet kryesore dhe detajet që ndikojnë drejtpërdrejt në kostot e tyre.
Gabimi:
Nuk kuptohen komisionet për mbylljen para afatit, minimumi i normës apo kufizimet për rimbursim të parakohshëm.
Si ta shmangësh:
Lexo çdo nen me kujdes, bëj pyetje për çdo pikë të paqartë dhe kërko këshillim profesional kur është e nevojshme.
5. Mbështetja te inflacioni pa rezervë në buxhet
Inflacioni nuk e bën automatikisht një kredi më të përballueshme. Të ardhurat mund të mos rriten me çmimet, ndërsa shpenzimet e jetesës dhe interesi i ndryshueshëm mund të shtohen.
Si ta shmangësh: Planifiko këstin mbi të ardhurat që ke sot, ruaj një rezervë për të papriturat dhe provo një skenar me interes më të lartë. Një afat më i gjatë mund të ulë këstin, por zakonisht rrit interesin total kur norma dhe kushtet e tjera mbeten të njëjta.
Pesë pyetje për bankën përpara se të firmosësh
- Si ndryshon interesi? Për sa kohë është fiks, cila është norma e referencës më pas, sa është marzhi, a ka minimum dhe sa shpesh rishikohet?
- Çfarë paguaj përveç interesit? Kërko komisionet, sigurimet dhe tarifat si shuma në para, jo vetëm si përqindje.
- Sa do të paguaj gjithsej? Kërko planin e shlyerjes dhe NEI-në. Për interes të ndryshueshëm, pyet mbi çfarë supozimi është ndërtuar totali.
- Çfarë ndodh nëse e shlyej më herët? Kërko kushtet dhe kostot për shlyerje të pjesshme ose të plotë.
- A e përballoj edhe një muaj të vështirë? Përfshi detyrimet ekzistuese dhe shpenzimet e jetesës; kontrollo buxhetin mujor me këstin e propozuar.
Kërko që kushtet e rëndësishme të jenë të shkruara në ofertë dhe në dokumentet e kredisë. Për rolin e platformës dhe mënyrën si punojmë, lexo rreth Kredia360 dhe metodologjisë sonë.
Për informacionin parakontraktor dhe kostot, konsulto rregulloren e Bankës së Shqipërisë për kredinë konsumatore dhe hipotekare. Kushtet konkrete verifikohen në ofertën dhe kontratën e bankës.
Përmbajtje edukative dhe orientuese. Nuk përbën ofertë apo garanci miratimi. Kredia360 nuk jep dhe nuk ndërmjetëson kredi.